[test] Nie musisz dotknąć palców u stóp

Co drugi mail, który dostaję, zaczyna się od zdania „jestem bardzo mało elastyczna”. Prawie zawsze chodzi o skłon do palców u stóp — jakby to był egzamin wstępny do jogi.

Nie jest. Zakres w skłonie zależy w dużej mierze od budowy miednicy i długości ścięgien, a nie od tego, jak bardzo się starasz. Można praktykować dziesięć lat i nadal nie dosięgnąć podłogi. To, co realnie się zmienia, to oddech w pozycji, w której jest niewygodnie. I to jest dużo ciekawsze.

Skąd wziął się mit elastyczności

Zdjęcia w mediach społecznościowych pokazują ciała, które od dziecka trenowały balet albo gimnastykę. Dla nich pełny skłon jest punktem wyjścia, nie celem. Kiedy porównujemy się z takim obrazem, przegrywamy mierzymy się z zupełnie inną historią ciała.

Warto też pamiętać, że joga jako praktyka nie powstała po to, by ćwiczyć zakres ruchu. Klasyczne teksty mówią o pozycji (asanie) zaledwie w kilku zdaniach — reszta dotyczy uwagi, oddechu i etyki.

„Sthira sukham asanam” — pozycja ma być stabilna i wygodna. Nic tu nie ma o dotykaniu palców.

— Patańdżali, Jogasutry II.46

Co naprawdę ogranicza skłon

Ograniczenia ruchomości mają kilka źródeł. Część z nich możesz zmienić, części nie zmienisz nigdy — i to jest w porządku.

Czynniki, na które masz wpływ

• Napięcie mięśniowe — układ nerwowy „zaciąga hamulec”, gdy czuje się zagrożony.
• Nawyki ruchowe — wielogodzinne siedzenie skraca zginacze bioder.
• Oddech — płytki oddech podnosi ogólne napięcie ciała.
  • wydłużony wydech uspokaja układ nerwowy,
  • oddech do brzucha rozluźnia przeponę i dno miednicy.

Czynniki, na które wpływu nie masz

1. Kształt panewki stawu biodrowego i kąt szyjki kości udowej.
2. Proporcje długości tułowia do długości nóg.
3. Indywidualna budowa tkanki łącznej (kolagenu).

Jeśli Twoja kość biodrowa zatrzymuje ruch, żadne rozciąganie nie przesunie tej granicy. Możesz natomiast nauczyć się w niej odpoczywać.

Praktyka: trzy minuty przy ścianie

Zamiast forsować skłon, spróbuj prostego ćwiczenia. Potrzebujesz tylko ściany i stopera.

1. Stań plecami do ściany, pięty około 20 cm od niej.
2. Ugnij kolana tak mocno, jak potrzebujesz, i opuść tułów w dół.
3. Oddychaj tak, by wydech był dwa razy dłuższy niż wdech.
4. Po trzech minutach powoli wróć do pionu, kręg po kręgu.

Rytm oddechu możesz zapisać sobie w prostej notacji, np. wdech 4 · wydech 8. Jeśli lubisz liczyć dokładniej, oto schemat całej sesji:

Minuta 1:  wdech 4 s  ·  wydech 6 s
Minuta 2:  wdech 4 s  ·  wydech 8 s
Minuta 3:  wdech 4 s  ·  wydech 8 s  ·  pauza 2 s
Powrót:    6 oddechów w pionie, oczy zamknięte

Na co zwrócić uwagę

Jeśli czujesz ciągnięcie pod kolanem — ugnij nogi mocniej. Jeśli pojawia się mrowienie lub drętwienie, wyjdź z pozycji. Dyskomfort jest informacją, nie wyzwaniem.

Porównanie podejść

Poniżej zestawienie dwóch sposobów pracy ze skłonem, które spotykam najczęściej na zajęciach.

Wideo: sekwencja na rano

Krótka, dziesięciominutowa sekwencja, którą możesz zrobić zaraz po przebudzeniu:

Na koniec

Następnym razem, gdy w skłonie zabraknie Ci kilkunastu centymetrów do podłogi, zadaj sobie inne pytanie: czy potrafię tu oddychać? Jeśli tak — praktyka właśnie działa.

Przypis

Ten tekst nie zastępuje konsultacji z fizjoterapeutą. Jeśli odczuwasz ból promieniujący do nóg, skonsultuj się ze specjalistą przed rozpoczęciem praktyki.